Slachtoffers Jodenvervolging, 1938-1945

Zoekt u informatie over Joodse vervolgingsslachtoffers uit Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog? Bekijk dan deze zoekhulp. Ook wordt uitgelegd hoe u onderzoek kunt laten doen naar Joodse personen in het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis (NRK).

Kaart Anne Frank cartotheek Joodsche Raad
Alles uitklappen
Let op! De persoonsdossiers uit het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis (NRK) worden de komende maanden gedigitaliseerd. U kunt daarom tot 15 februari 2027 geen NRK-aanvraag indienen. 
  • Het Nationaal Archief bewaart diverse archieven met informatie over Joodse slachtoffers van de Holocaust (Sjoa) in Nederland. In een aantal archieven kunt u zelf onderzoek doen.
  • Veel archieven zijn vanwege privacywetgeving beperkt openbaarzoals grote delen van het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis (NRK). In deze archieven kunt u niet zelf zoeken. Op dit moment wordt een groot deel van het NRK-archief gedigitaliseerd. U kunt daarom tijdelijk geen NRK-aanvraag indienen.
  • Heeft u al eerder een NRK-aanvraag ingediend en een resultatenmail ontvangen? U kunt dan nog tot en met vrijdag 4 september 2026 persoonsdossiers uit het NRK-archief komen bekijken in onze studiezaal. Daarna kunt u pas weer vanaf 16 februari NRK-persoonsdossiers komen bekijken. 
  • U kunt mogelijk ook gegevens over Joodse slachtoffers vinden in de database van de Arolsen Archives (voorheen International Tracing Service). Veel documenten uit die database zijn gedigitaliseerd en online te bekijken (waaronder de kaarten uit de Joodsche Raad cartotheek).
  • Zoekt u informatie over geroofde goederen, bekijk dan de zoekhulp Geroofd Joods bezit, 1940-1945.

Let op!

Op dit moment wordt een belangrijk deel van het NRK-oorlogsarchief met persoonsdossiers gedigitaliseerd. De digitalisering duurt tot 15 februari 2027. Zonder de persoonsdossiers kunnen wij geen vooronderzoek voor u uitvoeren in het NRK-oorlogsarchief, omdat de persoonsdossiers veel aanknopingspunten voor aanvullend onderzoek bevatten. U kunt daarom tijdelijk geen NRK-aanvraag indienen.

#

Heeft u een vraag over het NRK-archief? Mail naar info@nationaalarchief.nl

Het Nationaal Archief bewaart verschillende archieven met informatie over Joodse slachtoffers van de Holocaust (Sjoa), waaronder het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis (NRK). Een aantal archieven over de slachtoffers is volledig openbaar. Hierin kunt u zelf online zoeken en archiefstukken aanvragen. Maar er zijn ook (delen van) archieven die vanwege privacywetgeving beperkt openbaar zijn. Om archiefstukken uit deze archieven te bekijken moet u een aanvraag indienen. Let op! Op dit moment wordt een belangrijk deel van het NRK-archief gedigitaliseerd. Het is daarom tijdelijk niet mogelijk een NRK-aanvraag in te dienen. 

Klik op een van onderstaande knoppen voor een overzicht van archieven in het Nationaal Archief met informatie over Joodse slachtoffers.
Als er bij een archief de vermelding A-beperkt staat, dan is dat archief beperkt openbaar, maar hoeft u geen aanvraag in te dienen. Om A-beperkte archiefstukken te kunnen bekijken gaat u naar de Informatiebalie van het Nationaal Archief. Een medewerker vraagt het archiefstuk dan voor u aan. 

U zoekt in dit archief via de online kaartenbakken in de inventarisnummers 614-744. De kaarten zijn staan alfabetisch op achternaam. Op de kaart vindt u de volgende informatie: achternaam, voornamen, geboortedatum, vaak de naam van de ouders en/of partner, het woonadres, en de datum van aangifte van overlijden. In de rechter bovenhoek van de kaart staat een dossiernummer dat verwijst naar een dossier uit de inventarisnummers 1-613. U kunt het bijbehorende dossier online reserveren in de studiezaal van het Nationaal Archief komen bekijken.

De inventarisnummers 1-592 gaan over personen voor wie een akte van overlijden kon worden opgemaakt.
De inventarisnummers 593-613 gaan over personen van wie de commissie vond dat er geen goede redenen waren om aangifte van overlijden te doen.

Het overlijden werd gepubliceerd in het Staatsblad en 3 maanden later werd een akte opgemaakt in de laatste woonplaats in Nederland (dus niet de laatste verblijfsplaats). De meeste overlijdensakten zijn opgemaakt in de jaren vijftig van de 20ste eeuw. Dit kan betekenen dat de overlijdensakte van iemand die op 3 april 1943 is omgekomen pas in 1955 is opgemaakt.

Het archief sluit aan bij de S-, X- en Y-Persoonsdossiers van het NRK (zie onderaan dit overzicht).

Archief met circa 144.000 Engelstalige kaarten van gedeporteerde en ontheemde personen (Displaced Persons). De kaarten zijn verdeeld over twee cartotheken: één met gegevens van personen van wie in 1945 al bekend was dat ze waren overleden en één met gegevens van personen van wie dat toen nog niet bekend was. In de cartotheek met namen van overleden personen kunt u zelf zoeken (inventarisnummers 105-120). In de andere cartotheek kan dat niet. De kaarten zijn alfabetisch gerangschikt op achternaam, voornamen en geboortedatum.

Dit archief bevat onder andere gedigitaliseerde persoonskaarten van Joodse vluchtelingenkinderen uit de periode 1938-1940 (inventarisnummers 130A en 130B).

Dit archief uit de periode 1942-1943 bevat onder meer de correspondentie van de Joodse Raad. Het gaat vooral om verzoeken om informatie.

Bevat bijna 11.000 persoonsdossiers op naam van vermiste Nederlanders, meestal in Duitsland. De inhoud van de dossiers bestaat uit correspondentie gevoerd tussen het Netherlands Tracing Mission (NTM) en het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis (NRK-IB) en soms ook met andere instanties in Duitsland.

Bevat materiaal over personen die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog vermist waren, of in Duitsland verbleven. Naast Joodse slachtoffers bevat het ook gegevens over Nederlandse krijgsgevangenen, tewerkgestelden (arbeidsinzet) en Nederlanders in Duitse krijgsdienst. Het materiaal is vooral afkomstig van opsporingsbureaus, zoals de International Tracing Service en de Netherlands Tracing Mission (NTM) en soms ook van de Duitse autoriteiten.

S-, X- en Y-Persoonsdossiers

De NRK-archieven S-, X- en Y-Persoonsdossiers bestaat veelal uit naoorlogse correspondentie tussen verschillende instellingen om te achterhalen of bepaalde personen nog in leven waren. De dossiers bevatten onder meer een formulier met personalia, de datum van de deportatie vanuit Westerbork en de datum van (vermoedelijk) overlijden. Deze archieven sluiten aan bij het archief van Vermiste Personen (2.09.34.02) (zie bovenaan in dit overzicht).

Hoewel de archieven met S-, X- en Y-dossiers openbaar zijn, is het lastig om er in te zoeken, omdat de dossiers op nummer zijn geordend. Om een persoonsdossier te vinden kunt u het nummer gebruiken beginnend met een S, X of Y dat soms te vinden is op de kaarten uit de Joodsche Raad-cartotheek.  Deze cartotheek bevond zich in het Nationaal Archief (voormalig NA-archiefnummer 2.19.294), maar is in 2021 overgedragen aan het Joods Museum in Amsterdam. Vanaf 2023 wordt een deel van de kaarten daar tentoongesteld. Het Nationaal Archief beheert nog wel de gedigitaliseerde kaarten (scans) en deze worden gebruikt bij het doen van onderzoek. De Joodsche Raad-cartotheek is op naam te doorzoeken via de website van de Arolsen Archives. Met het aangetroffen S-, X- of Y-nummer kunt u daarna het dossier aanvragen.

NB. de nummers op de kaarten uit de Centrale Europese Cartotheek van het NRK (archiefnummer 2.19.287) verwijzen ook naar de nummers van deze persoonsdossiers. Helaas is de Centrale Europese Cartotheek niet openbaar. Hiervoor moet u een NRK-aanvraag doen.

2.05.03
Ministerie van Buitenlandse Zaken: A-Dossiers, 1815-1940

Het archief van het Ministerie van Buitenlandse Zaken: A-Dossiers (1815-1940) bevat onder meer aanvragen voor vreemdelingenpaspoorten uit de periode 1916-1940. Hieronder bevinden zich Duits-Joodse vluchtelingen die in de jaren dertig stateloos waren geworden en daarom geen paspoort meer konden aanvragen in het land van herkomst. Op de aanvragen van vreemdelingenpaspoorten is een index gemaakt. Bekijk de zoekhulp Buitenlandse Zaken: Vreemdelingenpaspoorten 1916-1940 voor meer informatie.

Dit archief bevat onder meer persoonsdossiers van Joodse vluchtelingen uit Duitsland, vooral vanaf 1938. Deze persoonsdossiers zijn niet openbaar (B-beperkt). Aan de hand van een naamindex kan het Nationaal Archief bepalen of er relevante informatie te vinden is. De beleidsdossiers zijn volledig openbaar.

Archief met uitvoeringsdossiers over claims naar aanleiding van immateriële schade van vervolgingsslachtoffers. Bekijk voor meer informatie de zoekhulp CADSU-dossiers.

Kaartsysteem van ongeveer 441.000 alfabetisch geordende kaartjes. Het vormt de toegang op verschillende andere collecties, gevormd of ontvangen door het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis (NRK).

NRK-archief met correspondentie over en onderzoeken naar het lot van personen. Dit archief wordt op dit moment gedigitaliseerd. De digitalisering duurt tot 15 februari 2027. Tot die tijd kunt u geen archiefstukken uit dit archief bekijken.

Dit archief bevat onder meer stukken over deportaties van en naar Kamp Westerbork, de deportatielijsten zelf; gegevens over de (financiële) administratie van het kamp en de burgerlijke stand ter plaatse, zoals kaartenbakken met persoonskaarten opgemaakt door de Hulpsecretarie en kaartenbakken met persoonsbewijzen aangetroffen bij de bevrijding van Kamp Westerbork. Ook bevat de collectie getuigenverklaringen afgenomen na de oorlog. Een klein deel van dit archief is sinds april 2022 openbaar.

Dit archief bestaat uit circa 144.000 Engelstalige kaarten van gedeporteerde en ontheemde personen (Displaced Persons). De kaarten zijn verdeeld over twee cartotheken: één cartotheek met gegevens van personen van wie in 1945 nog niet bekend was dat ze waren overleden en één met gegevens van personen van wie al wel bekend was dat ze waren overleden. In de eerstgenoemde cartotheek kunt u niet zelf onderzoek doen. In de tweede cartotheek wel (zie hiervoor). De kaarten zijn alfabetisch gerangschikt op achternaam, voornamen en geboortedatum.

Dit archief bevat ruim 16.000 enquêteformulieren met informatie van personen die in het Duitse Rijk in concentratiekampen en gevangenissen hebben gezeten. De formulieren werden ingevuld bij terugkeer tijdens de registratie in de ontvangstcentra als Displaced Person of bij terugkeer.

Dit archief bevat de correspondentie uit de periode september 1944-december 1946 van het Afwikkelingsbureau Concentratiekampen met verzoeken om inlichtingen over het lot van Joden en politieke gevangenen.

Dit archief bevat kaartjes die het Afwikkelingsbureau Concentratiekampen in de periode september 1944 tot december 1946 aanlegde in verband met de hulpverlening aan bevrijde concentratiekampgevangenen.

Dit archief bevat stukken (aanvraagformulieren en correspondentie) over het opsporen en het verstrekken van inlichtingen over vermiste Joden van het Bureau Opsporing Joodse Personen van de Amsterdamse afdeling van het Rode Kruis.

Dit archief bevat verschillende administratieve stukken van Kamp Amersfoort. De inventarisnummers 20 en 328-346 hebben betrekking op personen met een Joodse achtergrond (zoals tot het christendom bekeerde Joden) die in Kamp Amersfoort gevangen gehouden zijn en daarna vaak in Kamp Westerbork.

Dit archief bevat (gefragmenteerd) archiefmateriaal over kampen en gevangenissen waarvan bekend is dat er Nederlanders gevangen zaten. Een klein deel gaat over concentratiekampen. Het meeste materiaal is na de oorlog opgesteld door hulporganisaties. Het is gebruikt om van vermisten de verblijfplaats of plaats en datum van overlijden vast te stellen.

Wanneer u NRK-archiefstukken komt bekijken kunt u gebruikmaken van de 'Gebruikersgids Europese Collecties Nederlandse Rode Kruis'.