Onderbouwing van de voorbeeldzinnen
De DUTO-waardendriehoek is als basis gebruikt voor de voorbeeldzinnen. De DUTO-waardendriehoek beschrijft de meerwaarde van duurzame toegankelijke overheidsinformatie vanuit drie invalshoeken: publieke waarde, legitimiteit en organisatie. Zie voor meer uitleg hierover module 1 van het DUTO-raamwerk.
De voorbeeldzinnen voor het middenmanagement zijn, vergeleken met die voor het hoger management, in meer detail uitgewerkt. Dat wil zeggen: per invalshoek zijn voor onderliggende aspecten voorbeeldzinnen ontwikkeld. Voor middenmanagement kan het namelijk belangrijk zijn om in te gaan op specifieke onderwerpen.
Opmerking: Waar in de teksten ‘informatie’ staat, bedoelen we overheidsinformatie.
Publieke waarde
Publieke waarden beschrijven wat we als samenleving belangrijk vinden. De overheid realiseert en beschermt publieke waarden door bijvoorbeeld goede dienstverlening te leveren en rechtszekerheid te bieden.
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Goede, (proactieve) dienstverlening |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Doordat informatie vindbaar en betrouwbaar is, kun je deze snel en proactief beschikbaar stellen aan burgers en bedrijven. Dit is van meerwaarde voor een goede dienstverlening: De burger weet bijvoorbeeld snel wat de status is van zijn aanvraag. Dit leidt tot klanttevredenheid en blije medewerkers. Immers: onjuiste, niet vindbare en verouderde informatie kan leiden tot frustraties bij de klant, klachten en mogelijk verdere juridische stappen. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Als jouw organisatie veel waarde hecht aan goede dienstverlening en het liefst proactief handelt, dan kun je verwijzen naar:
MijnOverheid, mijn SVB, Berichtenbox voor bedrijven | RVO.nl.
Andere argumenten voor de meerwaarde van goede, proactieve dienstverlening kun je hier vinden:
Voorbeelden van gevolgen als dienstverlening niet op orde is, omdat overheidsinformatie niet proactief en tijdig beschikbaar wordt gesteld of onbetrouwbaar is: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Onderzoek |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Op basis van duurzame toegankelijke overheidsinformatie kunnen jouw kenniswerkers onderzoek uitvoeren. Omdat overheidsinformatie toekomstbestendig is, kunnen ze ook gebruik maken van eerder opgedane inzichten en bijvoorbeeld trends in kaart brengen. De inzichten die voortkomen uit deze onderzoeken kunnen door jouw organisatie worden gebruikt zodat jouw medewerkers hun werk voor de samenleving nog beter kunnen uitvoeren. Ook kun je duurzame toegankelijke overheidsinformatie als kennisbron beschikbaar stellen aan burgers, bedrijven, andere overheidsorganisaties, journalisten en onderzoekers. Deze informatie kan door hen worden (her)gebruikt voor onderzoek. Hun inzichten kunnen weer worden gedeeld met jouw organisatie wat kan leiden tot kwalitatieve aanpassingen in jouw organisatie. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Het delen van kennis uit onderzoek en praktijk helpt jouw organisatie bij: Het verder verbeteren van haar dienstverlening:
Het verbeteren van de relatie tussen overheid en burger en het borgen van een betrouwbare organisatie: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Erfgoed |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Erfgoed heeft een verbindende functie. Door het vinden, verbinden en beschikbaar stellen van verschillende erfgoedbronnen in digitale vorm, zorgt jouw organisatie ervoor dat erfgoed toegankelijk en vindbaar is en gebruikt kan worden. Door erfgoed in kaart te brengen, kun je ook beleidskeuzes onderbouwen, bijvoorbeeld in het kader van de Omgevingswet. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Als jouw organisatie waarde hecht aan het delen van erfgoed, kun je verwijzen naar open en verbonden erfgoedbronnen als:
Een voorbeeld van erfgoed als verbinder tussen mensen en hun verhaal: Een voorbeeld van erfgoed als onderbouwing voor beleidskeuzes en het effect op het leven nu: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Participatie |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Door betrouwbare overheidsinformatie beschikbaar te stellen, geef je burgers een gelijkwaardige informatiepositie. Dit helpt burgers om inspraak te hebben in participatietrajecten van jouw organisatie, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van nieuw beleid. Of dat de burgers in staat worden gesteld om verbetervoorstellen in te dienen. Zonder gelijkwaardige informatiepositie is jouw participatietraject gedoemd te mislukken. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Participatie is de sleutel voor een betere, zorgvuldige en effectievere organisatie:
Voorbeelden van participatietrajecten zijn: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Hergebruik van informatie |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Wanneer jouw medewerkers zorgen voor hoogwaardige duurzaam toegankelijke overheidsinformatie en dit beschikbaar stellen, dan dragen ze bij aan de samenleving door hergebruik van deze informatie. Ook kan dit zorgen voor innovatie. Bedrijven kunnen de beschikbare informatie gebruiken om nieuwe producten en diensten te ontwikkelen, bijvoorbeeld apps voor afvalinzameling. Jouw organisatie kan ook daarvan profiteren. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Hergebruik van informatie door derden heeft impact voor jouw eigen organisatie en de samenleving. Voorbeelden van impact: Impact van data | Data overheid. |
Legitimiteit
Duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie draagt eraan bij, dat overheidsorganisaties op een rechtmatige en betrouwbare manier hun taken uit kunnen voeren. Zonder duurzame toegankelijkheid kan het moeilijk of zelfs onmogelijk zijn om overheidshandelen te reconstrueren en te controleren.
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Rechtszekerheid |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Als organisatie stel je de informatie beschikbaar op basis waarvan de organisatie besluiten neemt. Hiermee krijgen burgers of bedrijven inzicht in welke juridische informatie wordt gebruikt en welke afwegingen worden gemaakt. Dit helpt bij het ervaren van rechtszekerheid. Mocht er toch bezwaar worden gemaakt, dan kan de behandelaar snel relevante en soortgelijke overheidsinformatie (zoals precedenten) vinden. Dit kan leiden tot een kortere doorlooptijd en een betere kwaliteit van het besluit. Daarmee kunnen verdere juridische procedures worden voorkomen. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Het gevoel van rechtszekerheid verdwijnt als de overheid verkeerde informatie geeft of de gevraagde informatie niet kan leveren: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Controleren van handelen |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Duurzame toegankelijke overheidsinformatie kan teruggevonden worden en is door meegegeven context interpreteerbaar. Deze kan dan aan belanghebbenden als auditors of controllers beschikbaar worden gesteld. Omdat de beschikbaar gestelde overheidsinformatie interpreteerbaar is, kunnen de belanghebbenden het proces in samenhang reconstrueren en gerichter onderzoeken. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens controleren de overheid in haar omgang met persoonsgegevens: Rapportage AI & Algoritmes Nederland (RAN) - maart 2026 | Autoriteit Persoonsgegevens. Onderzoeksjournalisten controleren ook voortdurend het handelen van de overheid: Een bende in de bijstand | Argos - onderzoeksjournalistiek - HUMAN/VPRO. |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Voldoen aan wet- en regelgeving |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: |
Door overzicht te hebben waar overheidsinformatie zich bevindt, heb je ook meer inzicht waar de (bijzondere) persoonsgegevens zich bevinden. Deze kun je dan nog beter beschermen. Daarnaast worden door het tijdig vernietigen van overheidsinformatie datalekken voorkomen. De persoonsgegevens zijn dan niet meer te vinden en te reconstrueren.
Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie houdt in dat overheidsinformatie betrouwbaar is en dat dit gecontroleerd kan worden. Dat er bijvoorbeeld niets onbedoeld of onrechtmatig in overheidsinformatie is gewijzigd of verwijderd. Ook helpt overzicht om sneller te reageren op beveiligingsincidenten binnen jouw domein en het efficiënter melden en herstellen daarvan.
Doordat er een overzicht is van waar overheidsinformatie gevonden kan worden, zijn Woo-specialisten minder tijd kwijt aan het vinden van overheidsinformatie. Omdat er contextinformatie beschikbaar is, kan de Woo-specialist beoordelen of het hier om relevante overheidsinformatie gaat die voor het Woo-verzoek gebruikt kan worden.
Met overzicht is duidelijk waar en in welke context AI binnen jouw team/afdeling wordt toegepast. Daarmee houd je regie op mogelijke risico’s. Met het rechtmatig en onherstelbaar vernietigen van trainingsdata, logs en AI-modellen voorkom je onbedoeld hergebruik daarvan en houd je de AI-toepassingen binnen jouw processen beheersbaar. En als je zorgt voor duurzame toegankelijkheid van algoritmes, dus als je bijhoudt hoe je deze hebt gebruikt en waarom, kun je ook hierover (wettelijke) verantwoording afleggen. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Als je geen overzicht (meer) hebt of niet tijdig vernietigt, dan kan dit negatieve gevolgen hebben voor de organisatie: |
Organisatie
Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie is een belangrijke grondstof voor een overheidsorganisatie. Het draagt bijvoorbeeld bij aan een effectieve en efficiënte uitvoering van overheidstaken.
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Efficiënt en effectief werken |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Duurzame toegankelijke overheidsinformatie is vindbaar en interpreteerbaar. Dit helpt jouw medewerkers bij het sneller vinden van overheidsinformatie. Wanneer de overheidsinformatie interpreteerbaar is, kost het jouw medewerkers minder tijd om relevante en soortgelijke overheidsinformatie te verzamelen. Kortom, duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie helpt jouw organisatie bij het vergroten van de productiviteit en bespaart kosten. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Informatie die je niet kunt vinden kost tijd en geld: Daarentegen loont vindbare en interpreteerbare informatie in geld (miljarden!) en imago: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Risicobeheersing |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Het managen van informatierisico’s is afhankelijk van de betrouwbaarheid en vindbaarheid van overheidsinformatie. Als overheidsinformatie niet gevonden kan worden of als deze niet betrouwbaar is, ontstaat er een onvolledig of onjuist beeld van risico’s. Met betrouwbare en vindbare overheidsinformatie baseer je de risico’s niet op veronderstellingen of aannames, maar op feiten. Met inzicht in feitelijke risico’s kun je passende maatregelen treffen en deze verantwoorden. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | De volgende voorbeelden laten zien hoe betrouwbare en vindbare overheidsinformatie helpt om risico’s te beheersen en passende maatregelen te nemen: |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Kansen benutten |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie kun je gebruiken als organisatie om te innoveren en nieuwe producten en diensten te ontwikkelen. Zie ook hergebruik van informatie onder publieke waarde. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Als jouw organisatie ambitieus is, dan grijpt deze kansen en mogelijkheden aan om ambities te realiseren. Voorbeelden van het benutten van kansen om dienstverlening te verbeteren:
|
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Samenwerking |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Overheidsorganisaties kunnen beter met elkaar samenwerken als dezelfde betrouwbare overheidsinformatie gebruikt wordt. Het is dan duidelijk welke overheidsinformatie als waarheid wordt gezien. Daarmee lever je met elkaar betere en eenduidige producten en diensten. Ook kun je overheidsinformatie beschikbaar stellen op één plek. Waardoor er minder dubbele gegevens circuleren. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Het Omgevingsloket is een voorbeeld van samenwerking tussen verschillende organisaties op het gebied van de Omgevinsgwet. Een ander voorbeeld zijn landelijke voorzieningen op het gebied van informatievoorziening in het kader van publieke veiligheid: Informatievoorziening | Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. |
| Onderwerp | Beschrijving |
|---|---|
| Je organisatie hecht belang aan: | Duurzaamheid |
| Dan kun je dit in je verhaal opnemen: | Als je overzicht hebt over waar je overheidsinformatie kunt vinden, heb je ook inzicht welke gegevens dubbel zijn. Door het ontdubbelen van gegevens en tijdige, rechtmatige vernietiging wordt er bespaard op kosten voor opslag en het verminderen van de klimaatlast. |
| En kun je deze onderbouwing gebruiken: | Hoe je samen met jouw team duurzaam kunt werken, lees je hier: Duurzaam digitaal | RijksAcademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid. |