Ontvreemde stukken weer in het bezit van het Nationaal Archief

Nationaal Archief depot
9 juli 2025

In de Telegraaf van woensdag 9 juli is een artikel te lezen, waarin uit het Nationaal Archief ontvreemde stukken via Arthur Brand weer in het bezit van het Nationaal Archief zijn gekomen. 
Het Nationaal Archief werd begin mei benaderd door de politie Amsterdam, nadat Arthur Brand stukken aangeboden had gekregen. Het gaat om bijzondere stukken uit de collectie, zoals de vroegste resoluties van de Heren XVII van de VOC (wel een eigentijdse kopie over de periode 1602-1607), waarin o.a. het bekende logo van de VOC wordt vastgesteld (met tekening), en het eerste door Michiel A. de Ruyter zelf bijgehouden scheepsjournaal, en de vroege secrete resoluties van de Staten-Generaal 1592-1602. De VOC- en Staten-Generaal stukken zijn al minstens 175 jaar onderdeel van de archiefcollectie Nationaal Archief (voorheen Algemeen Rijksarchief). Andere stukken merendeels meer dan 50 jaar tot 100 jaar.

Stukken horen thuis in het Nationaal Archief 

Algemene rijksarchivaris en algemeen directeur Nationaal Archief Afelonne Doek:

“Uiteraard zijn we blij dat de stukken weer in ons bezit zijn, daar horen ze thuis. Er zitten hele bijzondere stukken tussen en die horen thuis in het Nationaal Archief. Het is goed dat ze weer geraadpleegd kunnen worden door onderzoekers en andere belangstellenden.” 

Verschillende maatregelen

Het Nationaal Archief heeft in de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om de beveiliging te verbeteren. Op basis van dit specifieke incident zijn geen extra maatregelen getroffen, wel worden de huidige maatregelen nogmaals tegen het licht gehouden.

Afelonne Doek:” Zo hebben we bijvoorbeeld jaren geleden studiezaalregels ingesteld en is er toezicht op de studiezaal. Maar het gaat ook om toegang tot het pand en tot zowel de digitale als fysieke collectie. Dat is een continu proces.
 

Het is ook iets waar we met andere instellingen aan werken, zo hebben we bijv. met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de KB/Nationale Bibliotheek een handreiking diefstal in archieven opgesteld. Daarin staat praktische informatie voor archiefinstellingen en bibliotheken over de omgang met diefstal.”

Zeer omvangrijke collectie

Het Nationaal Archief beheert zo’n 145 kilometer archief, ruim 15 miljoen foto’s en 300.000 kaarten en tekeningen. In voorkomende gevallen kan het zijn dat een stuk niet op de juiste plek te vinden is. Afelonne Doek: “Dit kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan het zo zijn dat het in oorsprong niet is meegekomen bij het overbrengen naar het Nationaal Archief, dat het per ongeluk op een andere plek is teruggezet na digitaliseren, uitleen aan andere instanties of aanvragen door een bezoeker. En in een uitzonderlijk geval kan dit dus door diefstal zijn. Wij beschrijven onze zeer omvangrijke collectie op basis van inventarisnummers. Een inventarisnummer kan enkele tot meer dan 100 archiefstukken bevatten. Zo kan het dus voorkomen dat het ontbreken van een archiefstuk niet direct opvalt.”