Queer Geschiedenismaand: Twee foto’s van Josef Meissauer

Foto's van Joseph Messauer. Nationaal Archief: Fotocollectie Spaarnestad/Het Leven Bestanddeelnummers 134204 en 134205
5 maart 2026

Het is Queer Geschiedenismaand. Het Nationaal Archief draagt ook dit jaar weer bij aan het initiatief om de Queer Geschiedenismaandcollectie uit te breiden met twee foto’s van de in 1863 in Duitsland geboren Josef Meissauer. 

In 1911 kreeg Joseph Meissauer van de Duitse keizer toestemming om voortaan vrouwenkleding te dragen. Dat was bijzonder omdat crossdressing destijds verboden was. Meissauer was in de jaren daarvoor al meermaals beboet en in de gevangenis beland. 

Travestietenvergunning

Dat Meissauer voortaan vrij was om zich te kleden zoals die wilde, was te danken aan Magnus Hirschfeld. Deze arts en voorvechter van de emancipatie van de lhbti-gemeenschap, wist de Duitse keizer Wilhelm II ervan te overtuigen dat Meissauer nu eenmaal niet anders kon. Meissaurer ontving hiervoor een ‘travestietenvergunning’. Deze legitimeerden hun dragers om permanent kleding van het andere geslacht te dragen, waardoor mensen zich konden kleden volgens hun genderidentiteit. Meissauer zou de eerste persoon zijn geweest die een dergelijke politievergunning kreeg

'Het Leven'

Deze twee foto’s van Josef Meissauer bevinden zich in het Nationaal Archief als onderdeel van de collectie ‘Het Leven’. Het geïllustreerde tijdschrift Het Leven verscheen tussen 1906 en 1941 en was een sensatieblad. De KB Nationale Bibliotheek heeft alle beschikbare edities gedigitaliseerd en op de website Delpher geplaatst.

Foto's van Joseph Messauer. Nationaal Archief: Fotocollectie Spaarnestad/Het Leven Bestanddeelnummers 134204 en 134205

Meer informatie over de foto’s van Josef Meissauer, de toestemming om zich voortaan te kleden zoals die wilde en het onderzoek van Magnus Hirschfeld op het gebied van gender is te vinden op de website van het Berlijn Museum.

Queer Geschiedenismaand

Queer Geschiedenismaand is een initiatief van IHLIA LGBTI Heritage, hét lhbtqia+-archief en centrum voor queergeschiedenis van Nederland. Door heel Nederland bewaren erfgoedinstellingen tal van objecten met queerthematiek. Musea en archieven dragen bij door een collectiestuk uit te lichten op de Queer Geschiedenismaand-website. Deze jaarlijkse collectieve inspanning vergroot de zichtbaarheid en vindbaarheid van queer-geschiedenissen

Bron: Twee foto’s van Josef Meissauer - Queer Geschiedenismaand

Foto's: Nationaal Archief: Fotocollectie Spaarnestad/Het Leven
Travestie. De Berlijnse travestiet Josef Meissauer krijgt in 1911 van Keizer Wilhelm II van Duitsland toestemming om vrouwenkleding te dragen. Foto uit 1911, Josef in mannenkleding. [nb: in 1911 werd dit in het bijschrift omschreven als travestie] | Nationaal Archief

De Berlijnse Josef Meissauer krijgt in 1911 van Keizer Wilhelm II van Duitsland toestemming om vrouwenkleding te dragen. Foto uit 1911, Josef als vrouw. [nb: in 1911 werd dit in het bijschrift omschreven als travestie] | Nationaal Archief