Zorgeloos op vakantie met Stichting 1940-1945

Tot 18 juli is de tentoonstelling ‘Zorg voor het verzet’ nog te zien bij het Nationaal Archief. Deze tentoonstelling vertelt het verhaal van de Stichting 1940-1945 en hoe zij zich al tachtig jaar inzet voor de zorg voor verzetsmensen en hun familie. De stichting gaf niet alleen directe financiële en materiële steun aan gezinnen van (overleden en invalide) verzetsmensen. Ze organiseerde ook vakantiekampen voor kinderen uit die gezinnen. Hiervoor werkte ze nauw samen met twee stichtingen: Het Vierde Prinsenkind en Frits Rudolf Ruys Fonds.

Stichting 'Het Vierde Prinsenkind'

De Stichting ‘Het Vierde Prinsenkind’ werd in 1947 in Dordrecht opgericht. De naam was een verwijzing naar Marijke (later Christina), de vierde dochter van koningin Juliana, die enkele weken voor de oprichting was geboren. Het Vierde Prinsenkind organiseerde op verschillende plekken in Nederland vakantiekampen. Er waren kampen in onder meer Norg, Steenwijk, Ederveen, Sevenum, Montfort en Well. Vanaf 1948 mochten naast kinderen van verzetsdeelnemers, ook kinderen mee die in de oorlog invalide waren geworden. Later werden ook kinderen toegelaten die door de Watersnoodramp wees waren geworden.

Vriendelijke woord

Duizenden kinderen kregen door de jaren heen via Het Vierde Prinsenkind een vakantie aangeboden. In juli 1950 bezocht koningin Juliana onverwachts het vakantiekamp in Montfort (Limburg). “Voor ieder had de Koningin een vriendelijk woord en een zieke jongen, die tot zijn grote spijt dit feest niet kon meemaken werd ruimschoots schadeloos gesteld door een tot tweemaal toe herhaald bezoek van H.M.”, zo schreef het Dagblad voor Noord-Limburg over het bezoek.

Stichting Frits Rudolf Ruys Fonds (FRR-fonds)

Ouder nog dan Het Vierde Prinsenkind was Stichting Frits Rudolf Ruys Fonds. Het FFR-fonds was vernoemd naar de Rotterdamse verzetsman Frits Ruys (1917-1944). Ruys was lid van de Knokploeg Rotterdam Centrum en werkte voor de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers. Daarnaast begon hij al in 1942 geld in te zamelen om gezinnen van (omgekomen) Rotterdamse verzetsdeelnemers met levensmiddelen en cadeautjes voor de kinderen te ondersteunen. Op 1 november 1944 werd Ruys opgepakt door de Sicherheitsdienst in Rotterdam. Twee dagen later werd hij gefusilleerd. Een paar weken na zijn dood besloten vrienden van Ruys om een stichting in zijn naam op te richten. Het startkapitaal was de 1500 gulden die Ruys had ingezameld.

Samenwerking

Vlak na de oorlog besloot het FRR-fonds om nauw samen te gaan werken met de Stichting 1940-1945. Het FRR-fonds richtte zich hierbij op jeugdzorg. Zo organiseerde de stichting Sinterklaas- en kerstfeesten voor kinderen van (omgekomen) verzetsmensen, waarbij de kinderen cadeautjes kregen. Daarnaast organiseerde het fonds ook vakantiekampen, net als Het Vierde Prinsenkind.

Kindervakantiekampen

Tussen 1948 en 1959 organiseerde het FRR-fonds vakantiekampen in Ede, Vierhouten, Blaricum, Lunteren, Schaarsbergen en Rhenen. De vakantiekampen, waar ongeveer 45 kinderen aan deelnamen, waren bedoeld voor kinderen in de leeftijd van 9 tot 15 jaar. Het waren voornamelijk jongenskampen. In totaal zouden ruim 580 jongens en veertig meisjes de FRR-vakantiekampen bezoeken. Naast de vakantiekampen die doorgaans 8 dagen duurden, werden ook leerexcursies aangeboden. Deze excursies waren bedoeld ‘om de kinderen op een prettige wijze iets te leren en te laten zien’. Eerst waren deze excursies binnen Nederland, maar vanaf 1953 gingen ze ook naar Engeland, Duitsland, Luxemburg en Oostenrijk.

Verhalen van Remmerstein

Van het FRR-jongenskamp op landgoed Remmerstein bij Rhenen is een jaargang van het Jongensblad bewaard. Hierin zit, naast allerlei verhalen, puzzels, weetjes en grappen, ook een vakantiedagboekfragment van het kamp van 1956. Dit geeft een indruk van de activiteiten tijdens het vakantiekamp: “Na het avondeten zouden we film krijgen, maar toen alles klaar was, kwam de Kapitein met de treurige mededeling dat de filmoperateur zijn transformator was vergeten. Dit trieste feit was gauw verholpen want we werden de verdere avond aangenaam beziggehouden door de Stoker, Schipper en Loods, welke laatste enkele verbluffende staaltjes van goochelkunst weggaf.”

U kunt nog tot 18 juli de tentoonstelling ‘Zorg voor het verzet’ bekijken.