In oktober 1973 breekt er oorlog uit tussen Israël en een coalitie geleid door Egypte en Syrië. Egypte en Syrië willen land terug dat Israël sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967 bezet. Beide kanten worden gesteund door bondgenoten. Zo ontvangt Israël wapens van onder andere Nederland en de Verenigde Staten.
Boycot
Egypte en Syrië worden gesteund door leden van OPEC, een groep van olierijke landen. OPEC besluit de uitvoer van olie naar onder andere Nederland te boycotten. Om meer druk uit te oefenen wordt daarnaast de prijs van olie verhoogd en de productie verminderd. Dit opzettelijke gecreëerde tekort aan olie staat bekend als de Oliecrisis van 1973.
Het kabinet Den Uyl neemt onmiddellijk allerlei maatregelen om olie te besparen. Benzine wordt gerantsoeneerd (alleen in kleine hoeveelheden verkocht) en er wordt een voorraad van olie opgebouwd. Ook wordt er harder gezocht naar andere energiebronnen en worden er maatregelen doorgevoerd om energie te besparen. Zo wordt de autoloze zondag ingevoerd. Van 4 november 1973 tot 6 januari 1974 mag er op zondag niet in auto’s gereden worden. Alleen auto’s die speciaal toestemming hebben gekregen zijn uitgezonderd.
Lege snelwegen
De autoloze zondagen leiden tot bijzondere foto’s van verlaten snelwegen. Aangezien auto’s verboden zijn, maken Nederlanders massaal gebruik van andere vervoersmiddelen, zoals de fiets, de benenwagen of de traditionele paardenkoets. Deze vervoersmiddelen zijn op de snelweg niet toegestaan. Maar daar houdt niet iedereen zich aan. Fietsers, rolschaatsende kinderen en picknickende jongeren maken stiekem van de kans gebruik om de snelweg op te gaan.
Paardenkoets en fietser op de snelweg tijdens autoloze zondag (4 november 1973).
Lege snelweg tijdens autoloze zondag (4 november 1973).
Picknicken op de snelweg tijdens autoloze zondag (4 november 1973).
Automobilisten ontvangen op een ANWB-kantoor toestemmingsformulieren om te rijden op autoloze zondagen (31 oktober 1973).
De autoloze zondagen zorgen niet voor de gehoopte besparing op benzine. Hoewel de auto’s op zondag overdag stilstaan, neemt het verkeer op zaterdag en zondagnacht enorm toe. Ook de andere tijdelijke maatregelen hebben weinig effect. Daarnaast kan Nederland nog steeds aan genoeg olie komen uit andere landen. Daarom worden de autoloze zondagen na tien weken weer ingetrokken. De rantsoenering van benzine wordt zelfs al na een maand ingetrokken.
Onderstaande gegevens zijn nodig om de archiefstukken op te vragen in het Nationaal Archief. Gedigitaliseerde stukken kunnen in hoge kwaliteit gedownload worden.
Foto ANWB-kantoor (31 oktober 1973)
Fotocollectie Anefo. Fotograaf: onbekend
2.24.01.05, bestandsnummer: 926-7949
Foto koets op de snelweg (4 november 1973)
Fotocollectie Anefo. Fotograaf: onbekend
2.24.01.05, bestandsnummer: 926-8011
Foto lege snelweg (4 november 1973)
Fotocollectie Anefo. Fotograaf: onbekend
2.24.01.05, bestandsnummer: 926-8040
Foto picknick op snelweg (4 november 1973)
Fotocollectie Anefo. Fotograaf: onbekend
2.24.01.05, bestandsnummer: 926-8015
