Te veel straf en te weinig warmte, zo kijk ik terug op de jeugd die ik gehad heb met mijn vader. Alles moest perfect zijn, fouten werden niet vergeven, niets werd door de vingers gezien: zodra er iets niet volgens de regels gebeurde, volgde er straf. Mijn moeder kon niet op tegen haar dominante, strenge man, ook al voelden mijn broer en ik dat ze het vaak met ons, de kinderen, eens was en niet met hem.Als jong kind heb ik geprobeerd een erg gehoorzame dochter te zijn, maar zonder daarvoor waardering te hebben gevoeld: ons gezinsleven werd beheerst door ruzie en spanningen. Mijn zogenaamd zo zelfverzekerde vader moest zich vaak tegenover ons, jonge kinderen, bewijzen. Hij had altijd gelijk en duldde geen kritiek. Wij waren de schuld van alle ruzies. Mijn vader bleef dagenlang boos, terroriseerde zijn gezin, ontbrandde in woede-uitbarstingen die niet in verhouding stonden met de ‘fouten’ die wij begaan hadden. Mijn broer heeft geprobeerd om de situatie zoveel mogelijk te ontlopen, ik ben er tegenin gegaan, de situatie werd onhoudbaar.
Ik ben op m’n achttiende de deur uitgegaan. Eindelijk rust. Mijn constipatie verdween als sneeuw voor de zon. Ik kreeg een vriend, die me veel heeft getoond waar ik niet vertrouwd mee was: warmte, vriendschap, geven en vergeven. Niet dat ik dat meteen oppakte en terug kon geven: ik was nogal dominant en zelfverzekerd. Men zei dat ik op mijn vader leek.
Later ben ik naar het buitenland vertrokken, eerst een wereldreis, daarna heb ik in New York gewoond, nu in Parijs. Teruggaan naar Nederland vervulde me met weerzin. Ik had geen goede herinneringen aan mijn tijd daar, en had altijd het gevoel dat men op mij lette, dat ik constant beoordeeld werd, niet goed genoeg bevonden werd.
Twee jaar geleden (inmiddels ben ik 35) ging er erg veel mis: problemen op het werk, zelfmoord van een ex-vriend, serieuze lichamelijke klachten, en problemen in mijn relatie. Ik raakte in een grote depressie verstrikt en ben uiteindelijk in psychotherapie gegaan. Wie had ooit gedacht dat er nog zoveel onverwerkte pijn en woede van mijn jeugd zat? En dat de Tweede Wereldoorlog daarmee in verband stond? Ik niet. Nu inmiddels wel.
Een paar weken geleden heb ik zitten huilen van…herkenning. Ik heb hele passages uit het boekje "Kind van foute ouders" zitten onderstrepen die op mijn vader, maar vooral op mij van toepassing zijn. Mijn vader heeft zijn trauma’s, zonder er ooit over gepraat te hebben, perfect aan mij doorgegeven. De oorlog heb ik niet meegemaakt, mijn ‘foute’ grootouders heb ik nooit gekend, maar de symptomen van een ‘oorlogsslachtoffer’ draag ik nog elke dag met me mee: het gevoel geen goede basis te hebben meegekregen, een slechte start te hebben gemaakt; de angst niet geaccepteerd te worden; de angst om fouten te maken en daarvoor beoordeeld en gestraft te worden; het gevoel dat er veel meer van me verwacht wordt; geen verantwoordelijkheden durven aannemen; woede- en haatgevoelens te koesteren; niet te kunnen vergeven, niet mijn vader, maar ook mezelf niet. De zin uit het boekje die me als uit mijn eigen ziel gegrepen voorkwam, is deze: ‘De angst zit kennelijk heel diep en is wellicht te verklaren uit het feit dat je als onschuldige de schuld krijgt…’
Graag zou ik in contact willen komen met andere derdegeneratie lotgenoten, om te delen, te begrijpen en hopelijk te verwerken.
15 juli 1996, Parijs
Een staartje aan Mijn Verhaal
Na het schrijven van mijn verhaal ben ik twee dagen ziek geweest. Maar toch was ik er van overtuigd dat het uiteindelijk de moeite zou lonen… Ik heb mijn moeder verteld van het bestaan van deze brief. Bij mijn eerstvolgende bezoek aan Nederland liet mijn vader me weten dat hij de brief graag zou lezen. Zijn ‘graag’ verbaasde me nogal; ik heb hem gezegd dat het moeilijk voor hem zou kunnen zijn om mijn verhaal te lezen, maar dat ik zijn moed enorm waardeerde.
Het is een bijzonder emotionele ontmoeting geworden tussen mijn ouders en mij. Ik heb mijn vader voor het eerst 100% oprecht horen zeggen hoe erg hij het vindt wat hij zijn gezin heeft aangedaan; mijn moeder heeft geuit hoe zonde ze het vindt dat ze er destijds niets aan heeft kunnen doen. Ik heb duidelijk gemaakt dat dit verhaal niet noodzakelijkerwijs de Absolute Waarheid vertegenwoordigt, maar eerder een weerspiegeling is van mijn eigen terugblik op vroeger. Toen ik mijn vader vroeg of hij mijn symptomen herkende, antwoordde hij met de bevestiging: ‘ja, allemaal’.
Eindelijk complete openheid over onze angsten, frustraties en spijt. Alles kan niet meteen veranderen, verwerken kost nu eenmaal tijd en energie. Maar na onze ontmoeting eind mei is er veel veranderd tussen mijn vader en mij: ik voel meer voor deze man, mijn vader, dan ik heb gekund tijdens de afgelopen twintig jaar.
